VISIONAPEX (( ویژن اپکس)) - مسائل شرعی و نتورک مارکتینگ از دیدگاه آناهیتا دانشور

در ادامه مباحث نتورک مارکتینگ می رسیم به بررسی مسائل شرعی.

تاکنون که در حال نوشتن این متن هستم خبری در مورد بدون مشکل بودن بازاریابی شبکه ای از طرف مراجع تقلید نشنیده ام. اما باید توجه داشت که هنوز قانون جامعی در این باره وجود ندارد که باعث شود مراجع تقلید با دیدی بازتر مسائل را نگاه کنند.

به طور معمول طبق موارد زیر بازاریابی شبکه ای در ایران مورد شرعی دارد:

1. خریدار باید کالای خریداری شده را ببیند:

یکی از مسائلی که در نخستین ماه های ورود شرکت های هرمی به ایران مطرح شد این موضوع بود. خریدار کالا قبل از انجام معامله باید کالا را مشاهده کند و از نزدیک ببیند در غیر این صورت معامله مشکل خواهد داشت. اما اگر خریدهای اینترنتی را با این دستورات مقایسه کنیم می بینیم که تمام خریدهای ما به نوعی دچار مشکل هستند! اما این دستورات برای متضرر نشدن خریداران در اسلام مطرح شده نه اینکه قوانین چندصد سال قبل بدون تغییر اعمال شود. خریدهای اینترنتی را می توان با وارد کردن ناظری بی طرف حل نمود به صورتی که این ناظر به اجناسی که فروخته می شود و معرفی کالا و عکس های موجود در سایت فروشنده نظارت کند و نقل و انتقالات مالی را نیز زیر نظر داشته باشد.

2. 95 درصد اعضای شرکت ها متضرر می شوند:

این جمله در رابطه با شرکت های هرمی و شبه هرمی کاملا صادق است چون 95 درصد اعضای این شرکت ها بدون دریافت پاداشی مجبور به ترک شرکت می شوند و چون کالایی که خریداری کرده اند یا وجود خارجی ندارد یا باید فروششان به حد نصاب رسیده باشد تا کالا برای ایشان ارسال شود و یا اینکه اجناس ارزش واقعی پول پرداختی را نداشته اند آنها متضرر خواهند شد و پولی که پرداخت کرده اند به هدر رفته است.

اما در مورد بازاریابی شبکه ای سالم (نتورک مارکتینگ) اینطور نخواهد بود. زیرا خریدار هر پولی را که پرداخت کند برای خرید اجناس واقعی بوده که به قیمت بازار یا با تخفیف به فروش می رسد. از این پس می تواند بازاریابی کرده و اجناس را به فروش برساند و پاداش دریافت کند. پس در صورتی که در فروش کالا نیز موفق نباشد چیزی را از دست نداده است.

3. کسی بدون فعالیت درآمد کسب کند:

این مورد می تواند در همه فعالیت ها وجود داشته باشد. سیستم پورسانت دهی این شرکت ها تقریبا مشابه هم هستند به طوری که شما با بازاریابی هم به خود و هم به افرادی که شما را وارد سیستم کرده اند سود می رسانید؛ یعنی بازاریابانی که از طریق شما وارد سیستم شده اند با فروش کالا هم به خود سود می رساند و هم به شما.

این امکان وجود دارد که کسی با وارد کردن چند نتورکر ماهر گوشه ای بنشیند و به جمع آوری پورسانت بپردازد! مسلما این نوع درآمد مشکل خواهد داشت، همانطور که اگر در شغل شریف آموزگاری در تدریس به دانش آموزان کم گذاشته شود اشکال خواهد داشت.

تاکنون شرکتی را ندیده ام که برای این موضوع کاری انجام داده باشدُ اما در جایی خواندم حجت الاسلام گلزاری گفته بودند: “سیستم هایی که نام بردم باید طوری مطرح شوند که درآمد فرد را بر اساس فعالیت هایی که انجام می دهد تعیین کند، که برای این کار به طرح اقتصادی همراه با تطبیق دهی و موازین شرعی نیاز است و درباره قاعده لاضرر باید گفت، اسلام نه ضرر زدن را قبول دارد و نه ضرر دیدن را می پذیرد.”

4. خروج ارز از کشور:

این موضوع بین شرکت های هرمی و بازاریابی شبکه ای متفاوت است. در نتورک مارکتینگ شما به ازای پولی که پرداخت می کنید جنس واقعی با همان قیمت بازار (و معمولا کمتر) را دریافت می کنید و این قانون نیز در قوانین جمهوری اسلامی وجود دارد که هر فرد سالانه می تواند تا سقف معینی کالا وارد کشور کند.

بحث احکام و مسائل شرعی هم به پایان رسید. اینگونه بررسی ها زمان زیادی را می خواهد که ما به طور خلاصه در مورد آن نوشتیم. اگر سوالی پیش آمد لطفا در نظرات بیان کنید.

اگر بازاریابی شبکه ای طبق اصول و قوانین ثبت شده انجام شود سوددهی خوبی برای تولیدکنندگان خواهد داشت. تا آنجا که خبرها را دنبال می کنم بسیاری از تولیدکنندگان ایرانی نیز درخواست فروش از این طریق را داده اند.

در بازاریابی شبکه ای تبلیغات و فروش به عهده خریداران است و شرکت زمانی پورسانت بازاریابی را خواهد پرداخت که کالا فروخته شده و پول به حساب شرکت واریز شده باشد. مسلما برای تولیدکننده منفعت های بسیاری خواهد داشت. اما اگر قوانینی برای رسیدگی به این نوع بازاریابی وجود نداشته باشد این مصرف کننده و بازاریاب هستند که متضرر خواهند شد.

در کشورهای دیگر (معمولا کشورهای صنعتی) هر کشور برای هدایت بازاریابی قوانینی وضع کرده است که کلیات قوانین یکسان و در جزئیات کمی متفاوت هستند.

در ایران نیز پس از سال ها قوانینی بسیار ناقص و مبهم تهیه و ثبت شده که به این قرار است:

“تاسیس، قبول نمایندگی و عضوگیری در بنگاه، موسسه،شرکت یا گروه به منظور کسب درآمد ناشی از افزایش اعضا به نحوی که اعضای جدید جهت کسب منفعت، افراد دیگری را جذب کرده و توسعه به صورت زنجیر یا شبکه انسانی تداوم یابد جرم محسوب می گردد.”

آنچه از این قوانین بر می آید محکومیت تمامی شبکه ها و بازاریابی های چند سطحی است. فرض کنیم یک شرکت بازاریابی شبکه ای که در کشورهای دیگر حق فعالیت دارد وارد ایران گردد. هر جنسی که فروخته شود باید به یک نفر (آدمی، انسان) فروخته شود پس انسان در این چرخه نقش مستقیم دارد. از طرفی هر خریدار می تواند به عنوان بازاریاب فعالیت داشته باشد پس این چرخه به صورت پله ای ادامه دارد.

البته بازاریابی باید بر روی فروش کالا تمرکز داشته باشد نه صرفا عضوگیری اما این قوانین مستقیما تمام این نوع فعالیت ها که می توان با استفاده صحیح از آن باعث رشد اقتصادی ایران شد را محکوم و از دور خارج می کند.

خیلی متاسفم که باید بگویم، سالهاست دیگر کشورها به صورت علمی از این سبک بازاریابی استفاده می کنند، قوانین ثبت شده برای مقابله با تقلب دارند، در شاخه های گوناگون دانشگاه ها تدریس می شود و ما در حال حاضر بر سر خوب یا بد بودن و حرام یا حلال بودن آن (بحث خواهم کرد) بحث می کنیم!

برای بررسی بیشتر به سراغ قوانین سرسختانه آمریکا برویم.

در آمریکا بازاریابی شبکه ای اصولی دارد. از مهمترین قواعدش این است که اولا کالای فروخته شده قابل مصرف باشد، ثانیا اجناس فروخته شده 5 تا 10 درصد زیر قیمت کالای بازار باشد.(قابل توجه )

این قوانین به راحتی شرکت ها را تفکیک خواهند کرد.

در بخش اول آورده شده که اجناس باید قابل مصرف باشد مانند خوراک ، پوشاک، لوازم آرایشی!، وسایل خانگی و … این قانون کالاهای سرمایه ای مانند طلا و جواهرات همچنین کالاهای لوکس و تزئینی و کلکسیونی را در بر نمی گیرد.

اما بخش دوم قانون از 5 تا 10 درصد زیر قیمت بودن کالا بحث کرده؛ دلیل آن هم این است که در این روش واسطه های اضافی حذف و تبلیغات به صفر میل می کند و هزینه ها برای تولیدکننده کاهش چشمگیری پیدا خواهد کرد. نکته قابل توجه دیگر این است که این نوع محصولات در بازار به صورت آزاد فروخته می شوند و این نیست که فقط از روش شبکه ای به فروش رسد چون قیمت ها باید با قیمت کالا در بازار سنتی مقایسه شود و نبود کالا در بازار سنتی نشان فروش انحصاری خواهد بود.

الان توانایی آن را دارید که تعدادی از شرکت های فعال در ایران را با قوانین آمریکا مقایسه و به نتورک مارکتینگ بودن یا هرمی بودن آنها پی ببرید. (اگر درخواست ها برای بررسی شرکت ها به طور مجزا زیاد باشد در پایان مقالات در این باره نیز می نویسم.)

با بررسی کوچکی که میان شرکت های ایرانی و فعال در ایران انجام دادم طبق قوانین امریکا بیشتر فعالان در ایران فاقد وجه قانونی می باشند!

به امید روزی که تولید کنندگان داخلی بتوانند طبق قوانین ثبت شده فعالیت های سالم شبکه ای راه اندازی و کالاهایشان را در منطقه های گسترده تری به فروش رسانند.

http://anahitad.wordpress.com/2007/09/09/mlm-islam/#respond

http://anahitad.wordpress.com/2007/09/04/networkmarketing-rules/